Değerli Kardeşim,
Selamdan sonra;
"Eşitlik ve Üstünlük" (et-Ta’âdul ve’t-Terâcih) bölümünde, zikretmiş olduğunuz "Zannî olan genel bırakılır ve kesin olan özel ile amel edilir" şeklindeki ifadeyi tam olarak bu lafızlarla bulamadım. Ancak anlam bakımından buna yakın şu ifadeler yer almaktadır: "Eğer iki delil kuvvet bakımından eşit değilse -şöyle ki biri kat'î diğeri zannî ise- kat'î olan tercih edilir, onunla amel edilir ve zannî olan bırakılır; ister her ikisi de genel olsun, ister her ikisi de özel olsun, isterse kat'î olan özel ve zannî olan genel olsun." Bu doğrudur. Zira her durumda genel ile değil özel ile amel edilir. Yani genel olan zannî özel olan kat'î olsa da veya genel olan kat'î özel olan zannî olsa da durum böyledir. Eğer özel, genel ile çelişirse, genel olan kat'î özel olan zannî olsa bile her durumda özel olanla amel edilir. Bu sebeple kitapta devamında şöyle denmiştir: "Eğer kat'î olan genel, zannî olan ise özel ise zannî olan (özel) ile amel edilir."
Yani bir genel nass ve bir özel nass mevcutsa özel olanla amel edilir. Çünkü özel olan genel üzerine hükmedicidir. Bu sebeple Sünnet Kitab'ın umumunu tahsis eder, Kitap Sünnet'in umumunu tahsis eder, Kitab'ın umumu Kitap ile tahsis edilir ve Sünnet'in umumu da Sünnet ile tahsis edilir. Her durumda özel olanla amel edilir.
O halde sorun nerededir?
"Zina edenin celde (sopa) cezasına dair Sünnet'in umumu gelse ve evli zinanın recmedilmesine dair Kur’an’ın hususu gelse, genel ve özel babından hareketle her ikisiyle de amel edilir" şeklindeki sözünüzde sanki bir karışıklık var gibidir.
Aynı meselede her ikisiyle birden amel edilmez; bilakis o meselede özel olanla amel edilir ve genel olan bırakılır. Ancak genel olanın tahsis edilmemiş olan kısmında genel ile amel edilmeye devam edilir. Örneğin Allah Sübhânehu şöyle buyurmaktadır:
الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ
"Zina eden kadın ve zina eden erkeğin her birine yüz değnek vurun." (en-Nûr [24]: 2)
Bu ayet kat'î ve âmm (genel) bir delildir. Sonra Resulullah (sav)’in evli olan zinanın recmedilmesine dair fiili gelmiştir ki bu da zannî ve hâss (özel) bir delildir. Eğer size evli bir zina vakası gelirse her ikisiyle de mi amel edersiniz? Hayır, bilakis evli kişiyle ilgili olan zannî hâss delil ile amel edersiniz; dolayısıyla hükmü celde değil recm olur. Genel hükmün geri kalanı ise, yani evli olmayanlar hakkında, celde ile amel edilmeye devam edilir.
Aynı şekilde Hudeybiye Barışı’nda Buhari'nin el-Berâ'dan rivayetinde şöyle geçmektedir: "Bizden senin dininde olsa bile sana gelen hiç kimseyi geri çevirmeyip bize iade edeceksin." Bu ifade, erkek ve kadın hakkında zannî bir âmmdır (geneldir). Allah Teâlâ’nın şu kavli ise:
فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ
"Eğer onların mümin kadınlar olduklarını öğrenirseniz, onları kafirlere geri göndermeyin." (el-Mümtehine [60]: 10)
Bu ise kadınlar hakkında kat'î bir hâssdır (özeldir).
Eğer bir kadın Mekke'den Medine'ye gelirse, her ikisiyle de mi amel ederiz? Hayır, bilakis kadınla ilgili olan kat'î hâss delil ile amel ederiz. Genel hükmün geri kalanı olan erkekler hakkında ise iade edilmeleri yönünde amel edilir.
İşte böylece, tek bir meselede genel olanla değil özel olanla amel edilir.
Selam ve dua ile.
25/04/2004m.
Kardeşiniz