Jibu la Swali
Swali:
Tovuti ya Al-Arabiya Net ilichapisha mnamo 2025/02/04: (Jeshi na vikosi vinavyoliunga mkono vimeingia katika sehemu za kusini-mashariki mwa jimbo la Khartoum katika saa chache zilizopita, vikitokea jimbo la Al-Jazira...), na tovuti ya Al-Youm Al-Sabea ilichapisha mnamo 2025/02/02: (Mwandishi wa chaneli ya Al-Qahera Al-Ikhbariya aliripoti katika habari za dharura kwamba jeshi la Sudan limekomboa idadi ya vijiji vya Sharq al-Nil katika jimbo la Khartoum). Kabla ya hapo, mnamo 2025/01/11, vikosi vya RSF (Rapid Support Forces) vilishindwa na jeshi la Sudan katika mhimili wa jimbo la Al-Jazira na mji mkuu wake Wad Madani, (na kiongozi wa vikosi vya RSF, Hemedti, alikiri katika rekodi ya sauti inayonasibishwa kwake kushindwa kwa vikosi vyake katika jimbo la Al-Jazira... Al-Jazeera 2025/01/13). Kisha mwelekeo wa mapigano yote katika miji mitatu ya mji mkuu (Khartoum, Bahri, na Omdurman) ukawa kwa faida ya jeshi la Sudan, ambapo lilidhibiti maeneo kadhaa muhimu katika miji hii na kuvunja mzingiro wa Makao Makuu ya Jeshi... Nini kiko nyuma ya kasi hii isiyo ya kawaida ya mapigano? Je, haya yote ni matendo ya ndani yanayotokana na kuibuka kwa nguvu ya ghafla kwa upande mmoja ambao ni jeshi la Sudan, au mapigano haya yana vipimo vya kimataifa katika mzozo wa kuwania Sudan?
Jibu:
Ili kuweka wazi jibu la maswali hapo juu, tunatathmini mambo yafuatayo:
Kwanza: Kuharakishwa kwa operesheni za kijeshi nchini Sudan:
Ni kweli kwamba kuharakishwa kwa operesheni za kijeshi nchini Sudan kunavutia macho. Baada ya kuzuka kwa vita kati ya pande mbili za mamlaka nchini Sudan tangu Aprili 2023, mapigano yalikuwa yanazunguka katika duara lililofungwa kuhusiana na udhibiti wa ardhi, ambapo kila upande uliendelea kushikilia maeneo uliyoyadhibiti, na maendeleo ya upande mmoja dhidi ya mwingine katika miezi iliyopita yalikuwa madogo sana. (Katika mwaka mzima wa vita vilivyozuka Aprili 15, jeshi halikupata mafanikio yoyote ya kutajwa isipokuwa kukomboa makao makuu ya Redio na Televisheni ya Taifa na maeneo mengine huko Omdurman mnamo Machi 2024, na lilidumisha mbinu ya kujihami ili kulinda kambi nyingine za kijeshi. Tovuti ya Al-Rakoba ya Sudan, 2025/01/25).
Lakini hali ya uwanjani ilianza kubadilika tangu mwezi Septemba 2024, ambapo jeshi la Sudan lilianza kujipanga upya na kuamua kwa dhati kuvunja kile lilichokiita "subira ya kimkakati" na "pumzi ndefu," na kuanza kufungua mipaka dhidi ya RSF. Lilidhibiti daraja la Halfaya na Blue Nile na kufungua njia kuelekea katikati ya mji mkuu na Khartoum Bahri. Kisha matukio ya uwanjani yakachukua mkondo wa kasi zaidi tangu chini ya mwezi mmoja uliopita, ambapo jeshi liliudhibiti mji wa Wad Madani mnamo 2025/01/11 baada ya mwaka mmoja wa kupoteza udhibiti wake kwa RSF. Wad Madani ni mji mkuu wa jimbo la Al-Jazira ambalo liko katikati mwa Sudan, hivyo hili lilichukuliwa kama pambano la kukata na shoka katika mzozo kati ya pande hizo mbili; kwani mji huu ni wa pili kwa ukubwa Sudan na kwa sababu ya nafasi yake ya katikati inayoruhusu upande unaoudhibiti kusambaza mahitaji kwa vikosi vyake katika majimbo mengine, hususan eneo la mji mkuu. Udhibiti huu wa jeshi juu ya Wad Madani ulileta mshtuko mkubwa kwa vikosi vya RSF na kuvuruga mienendo yao; kwani kwa kuupoteza, uwezo wa RSF wa kusambaza mahitaji kwa vikosi vyake katika eneo la Khartoum unadhoofika. Kwa upande mwingine, RSF imepoteza kituo cha kuanzia mashambulizi kuelekea sehemu nyingine za Al-Jazira, Sennar, White Nile, na mashariki mwa Sudan. Hivyo, ndoto na matarajio yao yamedidimia. (Mwenyekiti wa Baraza la Utawala la Mpito na Kamanda wa Jeshi, Jenerali Abdel Fattah al-Burhan, aliashiria wakati wa ziara yake katika mji wa Wad Madani baada ya kukombolewa, kuhusu mipango inayoendelea ya kuanzisha shambulio kubwa la kijeshi dhidi ya vikosi vya "RSF" vilivyobaki ndani ya mji mkuu Khartoum na nje ya miji mingine. Independent Arabia, 2025/01/20).
Pili: Baada ya kudhibiti Wad Madani, jeshi lilianza kushambulia kwa nguvu ndani ya eneo la mji mkuu:
(Jeshi la Sudan lilitangaza kuwa limerejesha udhibiti wa kiwanda cha kusafisha mafuta cha Khartoum kilichoko kaskazini mwa Khartoum Bahri, baada ya mapigano yaliyoendelea kwa zaidi ya mwaka mmoja na vikosi vya RSF. BBC, 2025/01/25).
(Mwandishi wa Al-Arabiya aliripoti leo, Ijumaa, kwamba jeshi la Sudan limevunja mzingiro uliowekwa na "vikosi vya RSF" kwenye Makao Makuu ya Jeshi huko Khartoum kwa muda wa mwaka mmoja na nusu. Ripoti za ndani za Sudan pia zilieleza kuwa vikosi vya jeshi vimevunja mzingiro kwenye kambi ya Jeshi la Mawasiliano (Signal Corps) baada ya mapigano katikati ya Khartoum Bahri. Al-Arabiya, 2024/01/24).
(Jeshi limepata mafanikio makubwa zaidi ya kijeshi katika mji mkuu Khartoum, baada ya kufanikiwa pamoja na vikosi waitifaki kuvunja mzingiro wa kambi zake mbili; ya kwanza ikiwa makao makuu yake katikati mwa Khartoum na ya pili makao makuu ya Jeshi la Mawasiliano, na kuunganisha kati ya kambi hizo na makao makuu ya kijeshi katika eneo la Wadi Seidna, kaskazini mwa Omdurman. Pia limeidhibiti tena mصفاة (kiwanda cha kusafisha mafuta) cha Al-Gaili na maeneo ya makazi na kijeshi yanayokizunguka. Tovuti ya Al-Rakoba ya Sudan, 2025/01/25).
Al-Arabiya Net ilichapisha kwenye tovuti yake mnamo 2025/02/04: (Jeshi na vikosi vinavyoliunga mkono vimeingia katika saa chache zilizopita kwenye sehemu za kusini-mashariki mwa jimbo la Khartoum, vikitokea jimbo la Al-Jazira...).
Tovuti ya Al-Youm Al-Sabea ilichapisha mnamo 2025/02/02: (Mwandishi wa chaneli ya Al-Qahera Al-Ikhbariya aliripoti katika habari za dharura kwamba jeshi la Sudan limekomboa idadi ya vijiji vya Sharq al-Nil katika jimbo la Khartoum).
Tatu: Hivyo jeshi la Sudan limefungua milango ya mapigano ili kuviondoa vikosi vya RSF katika miji mitatu ya mji mkuu, na kuirejesha chini ya udhibiti wa jeshi ambalo ni ishara ya dola nchini Sudan, huku Burhan akikataa mazungumzo na waasi. Kwa kutafakari vitendo hivi, tunapata yafuatayo:
Jeshi la Sudan linamaliza sera ya "subira ya kimkakati" na "pumzi ndefu," na linafanya hivyo bila kutokea mabadiliko makubwa katika mizani ya kijeshi kati ya pande hizo mbili. Hii ina maana kwamba liliamka kwa ajili ya kuamua ushindi na lilikuwa na uwezo huo tangu kuanza kwa vita Aprili 2023, lakini halikufanya hivyo, na jambo hili haliwezi kutokea hivi hivi bila sababu!
Ni kweli kwamba RSF inapata hasara katika mji mkuu baada ya kupoteza mji wa Wad Madani, lakini vikosi vyake vinajiondoa kutoka mstari wa mbele wa mapigano na kuelekea Darfur, ambako inadhibiti miji mikuu minne kati ya mitano. Hii ina maana kwamba haileti msaada kwa vikosi vyake katika mji mkuu kutoka maeneo ambako nguvu yake imejikita (Darfur), bali inajiondoa kuelekea maeneo hayo. Na kwa hakika mapigano yameanza kupamba moto upya huko Darfur ambako RSF inachukuliwa kuwa na mkono wa juu, kana kwamba inaachia maeneo iliyoyadhibiti ili kutawala uwanja wa Darfur. Inaonekana pia kwamba jeshi, badala ya kuilazimisha kusalimu amri, linaifungulia RSF njia kuelekea Darfur!
Kinachoashiria haya yote ni kile kilichoelezwa na Independent Arabia, 2025/01/20 kwamba RSF inatumia madaraja ya Al-Manshia na Soba huko Sharq al-Nil ili kujiondoa kuelekea maeneo inayoyadhibiti huko Jebel Awliya, ambapo ndiyo njia pekee iliyo wazi kuelekea magharibi mwa Sudan hadi kufika Darfur. Kujiondoa huko kunajumuisha maafisa wa usalama, familia zao, na wanaoshirikiana nao. Ilisema: (Hasara zinazoongezeka kwa vikosi vya "RSF" katikati mwa Sudan zinasababisha makundi makubwa kujiondoa kila siku kuelekea Darfur kupitia njia chache zinazojulikana, ambazo jeshi limeziacha wazi kama sehemu ya mipango yake ya hatua kwa hatua). Ilieleza pia kuwa RSF inafanya mchakato mkubwa wa kusajili askari huko Darfur: (Kwa sababu hiyo, imeendelea kuongeza shughuli za kusajili vijana kutoka makabila ya Kiarabu yanayoiunga mkono kwa kuwashinikiza viongozi wa kikabila huko... RSF ilifichua kupitia Telegram kwamba makabila kadhaa huko Kass na Edd al-Fursan kusini mwa Darfur yametangaza kuunga mkono RSF kikamilifu na kutoa wapiganaji 50,000 kujiunga na safu zake).
Nne: Hivyo basi Darfur inaandaliwa kuwa uwanja wa vita vijavyo ambapo RSF ina mkono wa juu na inachukuliwa kama kitovu chake cha kijamii:
(Taarifa ya msemaji rasmi wa vikosi vya "RSF" ilisema kuwa ilifanikiwa jana Jumamosi kudhibiti kikamilifu maeneo ya Al-Half - Derishka - na Mao katika jimbo la Darfur Kaskazini.. Independent Arabia 2025/01/20.)
Vivyo hivyo (Mapigano makali yalizuka huko El Fasher, mji mkuu wa Darfur Kaskazini, kati ya vikosi vya RSF na vikosi vya pamoja vya Sudan, vikiwemo jeshi, makundi ya wapiganaji, polisi, na vitengo vya ulinzi vya ndani. France 24, 2025/01/25).
Pia: (Kuhusu mhimili wa magharibi na kufuatia onyo lake na kuipa jeshi na vikosi vya "pamoja" muda wa saa 48 kuondoka mji wa El Fasher mji mkuu wa jimbo la Darfur, vikosi vya "RSF" vilianzisha shambulio la pande nyingi dhidi ya mji huo. Mapigano na vikosi vya jeshi na vikosi vya pamoja yaliendelea kwa zaidi ya saa sita baada ya alfajiri ya leo tarehe 24 Januari. Independent Arabia 2025/01/25).
Haya yote yanabainisha kuwa matukio ya kasi ya uwanjani nchini Sudan yanaenda upande mmoja, ambao ni kurejesha udhibiti wa jeshi katika maeneo mengi nchini Sudan na kuacha eneo la magharibi, Darfur hasa, kwa RSF. Ikiwa mwelekeo huu utakamilika, nchi inaelekea katika mgawanyiko wa kweli. RSF inayodhibiti maeneo makubwa huko Darfur (isipokuwa El Fasher) ilikuwa na uwezo wa kusambaza mahitaji kwa vikosi vyake huko Al-Jazira na eneo la mji mkuu, lakini ilijiondoa kutoka maeneo hayo kuelekea Darfur licha ya makelele yote inayoyatoa. Hii inaashiria kuwepo kwa upande wa kimataifa unaopanga mienendo ya uwanjani kana kwamba unahamisha kete za sataranji kwenye ubao unaoutawala nchini Sudan!
Tano: Jambo ambalo haliwezi kukosekana kuonekana ni kwamba mabadiliko haya ya kasi ya uwanjani yanaenda sambamba na misimamo mipya na inayofuatana kutoka Washington:
(Mnamo tarehe saba Januari, siku chache kabla ya kukabidhi madaraka kwa utawala mpya, utawala wa Rais anayemaliza muda wake Biden ulituhumu vikosi vya RSF kufanya "mauaji ya kimbari katika jimbo la Darfur" magharibi mwa Sudan, na kwa msingi wa tuhuma hizo, uliweka vikwazo vya kifedha kwa viongozi wa RSF na makampuni saba yanayoaminika kuifadhili kutoka Umoja wa Falme za Kiarabu. Lakini hazikupita siku nyingi, na hasa tarehe 16 mwezi huohuo, utawala huo huo wa Marekani uliweka vikwazo kwa kamanda wa jeshi la Sudan na mtawala halisi wa nchi, Jenerali Abdel Fattah al-Burhan, ukimtuhumu kwa "kuvuruga utulivu na kuzuia mpito wa kidemokrasia nchini Sudan," na kufuatia hilo, ulizuia mali yoyote anayomiliki Burhan nchini Marekani. BBC, 2025/01/26).
Kwa hili inabainika wazi kuwa mabadiliko katika jukwaa la Sudan ni mwangwi na matokeo ya moja kwa moja ya mabadiliko nchini Marekani. Marekani ilipofungua faili la Sudan na kuonekana kwa kuweka vikwazo kwa pande zote mbili, pande za vita nchini Sudan zilianza kupanga upya mienendo yao kulingana na ramani mpya ya udhibiti. Marekani inafanya mapitio yasiyotangazwa ya sera zake, na kipindi cha kukabidhi utawala wa Biden kwa utawala mpya ndicho kilichopelekea mapitio haya. Inaonekana kuwa Rais mpya wa Marekani Trump anachukua mwelekeo mpya kwa utawala wake ili kupata suluhu kwa masuala yanayowaka moto yatakayofanikisha maslahi ya Marekani na kumnyanyua hadhi yake. Anaona kuwa ana "Makubaliano ya Abraham" ya kuhalalisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi, na anataka kuyapanua na kujiunga kwa Sudan kwayo. Alichangia kabla ya kuapishwa kwake katika kufanikisha mpango wa Gaza, na anataka kuonekana kama mtengeneza amani kutoka nafasi ya nguvu. Mtazamo huu mpya mjini Washington unajumuisha Sudan na vita vyake pia. Rais Trump anataka kuisukuma Sudan kushiriki katika "Makubaliano ya Abraham" kwa ajili ya kuhalalisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi. Mwanadiplomasia wa zamani wa Marekani na mtafiti wa masuala ya Afrika, David Shinn, alitarajia (kwamba utawala mpya wa Rais Donald Trump utashuhudia msukumo mkubwa zaidi wa juhudi hizo, "hususan kwa kuwa Waziri mpya wa Mambo ya Nje Marco Rubio anavutiwa sana na faili la Sudan" akieleza kuwa utawala wa kwanza wa Trump ulivutiwa na Sudan na juhudi zilifanikiwa wakati huo katika kuhalalisha mahusiano kati ya Sudan na Israel ndani ya mfumo wa "Makubaliano ya Abraham." Al-Hurra, 2025/01/25).
Kinachothibitisha haya yote pia ni yale aliyoyasema Waziri wa Mambo ya Nje wa Sudan, Ali Youssef: (Waziri alifichua kuwepo kwa mtazamo na programu ya kupitia upya sera ya Marekani nchini Sudan, itakayoanza baada ya utawala mpya kuanza majukumu na mamlaka yake, akiongeza "kuna muda wa kushughulika na utawala mpya wa Marekani." Gazeti la Asharq, 2025/01/23). Na gazeti la Sudan News liliripoti mnamo 2025/01/25 (Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Marco Rubio alikutana na mwenzake wa Misri Badr Abdelatty katika mfumo wa kuimarisha mahusiano ya kistratejia kati ya Marekani na Misri.. Mawaziri hao walijadili maendeleo ya hali nchini Sudan, ambapo walisisitiza haja ya kushinikiza pande zinazozana kukomesha uadui na kupanua wigo wa misaada ya kibinadamu).
Sita: Kwa hivyo, inavyoelekea ni kwamba maendeleo ya uwanjani nchini Sudan ni kwa mipango na usimamizi wa Trump na kwamba yanalenga yafuatayo:
Kuharakisha mpango wa Marekani wa kuandaa mazingira kwa kuigawa nchi kati ya vibaraka wawili wa Marekani kwa misingi ya Darfur kuwa chini ya udhibiti wa RSF na utawala wa Hemedti, huku jeshi likiongozwa na Burhan likidhibiti katikati na mashariki mwa Sudan, ili kuibuka kwa vyombo viwili nchini Sudan, na kulazimisha jambo hili kwa kisingizio cha udhibiti wa Hemedti juu ya Darfur. Tulishawahi kutaja mpango huu katika Jibu la Swali tarehe 2023/12/19 ambapo tulibainisha wakati huo (kwamba Marekani inaandaa mazingira ya mgawanyiko.. pale maslahi ya Marekani yatakapohitaji hivyo.. hata ikihitajika maslahi ya Marekani upatikanaji wa utengano mwingine baada ya Sudan Kusini, basi itafanya utengano huu huko Darfur.. na inaonekana utengano huu wakati wake ulikuwa bado haujafika.. bali kuandaa mazingira yake ndiyo jambo linaloendelea sasa..) Haya ndiyo tuliyoyasema hapo awali, na inaonekana kuwa maslahi ya Marekani yamekaribia katika kuharakisha kuitenganisha Darfur kama ilivyofanya Kusini mwa Sudan.. Jambo hili ni la hatari sana ikiwa Trump atafanikiwa kulitekeleza.. Hivyo Ummah lazima usimame kidete dhidi yake na usinyamaze kama ulivyonyamaza wakati wa kutenganishwa kwa Kusini mwa Sudan!
Kuisukuma Sudan na kuiandaa kupanda treni ya Trump ya kuhalalisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi. Tulishajibu mnamo 2023/03/19 kuhusu kuhalalisha mahusiano na Sudan, ambapo ilitajwa kuwa kuhalalisha mahusiano ni [(haramu kisheria kwa sababu ni kuitambua nchi iliyopora Palestina, mojawapo ya ardhi tukufu zaidi ya Waislamu kwao, na inafanya uadui dhidi ya watu wake usiku na mchana, inabomoa nyumba zao, inaua watoto wao na kutaifisha mali zao. Pamoja na hayo (Baraza la Utawala la Sudan lilitangaza kuwa mwenyekiti wake Abdel Fattah al-Burhan alikutana na Cohen huko Khartoum na walijadili kuimarisha matarajio ya ushirikiano wa pamoja hususan katika nyanja za usalama na kijeshi), na Wizara ya Mambo ya Nje ya Sudan ilieleza kuwa pande hizo mbili (zilikubaliana kusonga mbele katika njia ya kuhalalisha mahusiano kati ya pande hizo mbili... Shirika la Habari la Sudan 2023/02/02)], na inaonekana kuwa Rais wa Marekani Trump anapiga hatua kwa haraka kutekeleza hilo bila kulifanya kwa hatua kama alivyokuwa akifanya mtangulizi wake Biden.
Saba: Haya yote yanazidi kuweka wazi picha ya matukio nchini Sudan na jinsi Washington ndiyo inayoyasogeza, ili watu wa Sudan na Waislamu kwa ujumla watambue kwamba vita hivi vilivyopoteza maisha ya makumi ya maelfu ya watu na kulazimisha zaidi ya Wasudani milioni 12 kuhama makazi yao, na kuharibu mfumo wa kilimo katika nchi iliyokuwa ikitazamwa kama "kapu la chakula la dunia," na kuporomoka kwa sekta muhimu za kiuchumi, yote hayo yalikuwa kwa sababu ya vita vya kipuuzi kati ya vibaraka. Burhan, Hemedti, na walio karibu nao wanapigana vita hivi kwa ajili ya kutumikia maslahi ya Marekani na kuimarisha ushawishi wake nchini Sudan, na kuwarudisha nyuma nguvu zenye mafungamano na Waingereza na Wazungu, na hivi ndivyo ilivyokuwa. Pande zote mbili hazikujali utukufu wa damu ya Waislamu, na ilipasa kwa wafuasi wao kusitisha mkondo huu wa kihalifu, lakini kuchochewa kwa kila upande dhidi ya mwingine na kumwagika kwa damu kumeupofusha uoni wa pande zote mbili, wasione uzito wa uharamu wa Uislamu katika kumwaga damu za Waislamu kwa mikono yao. Imekuja katika Hadith tukufu iliyopokelewa na Bukhari.. kutoka kwa Al-Ahnaf bin Qais amesema: Hakika mimi nilimsikia Mjumbe wa Allah ﷺ akisema:
إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ. قُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ؟ قَالَ: إِنَّهُ كَانَ حَرِيصاً عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
"Waislamu wawili wakikutana kwa panga zao, basi muuaji na muliwa wote wataingia Motoni. Nikasema: Ewe Mtume wa Allah, huyu ni muuaji, vipi kuhusu muliwa? Akasema: Hakika yeye naye alikuwa na pupa ya kumuua mwenzake."
Basi vipi ikiwa mapigano haya ni kwa maslahi ya Marekani na wasaidizi wake? Hakika hapo ni balaa zaidi na jambo chungu zaidi..
Mwisho, hakika Hizb ut-Tahrir, kiongozi asiyewadanganya watu wake, anawalingania enyi watu wetu nchini Sudan:
Ninyi ndio mlioitika mwito wa Khalifa Uthman (ra) mkabeba Uislamu aliowalingania mwaka wa 31 Hijiria, na mkawa watu wake tangu mamia ya miaka..
Ninyi ni wajukuu wa Ali bin Dinar aliyeweka "Abyar Ali" katika Miqat kwa ajili ya kuwatumikia mahujaji kisha akafa shahidi akipigana na makafiri akapata moja ya mambo mawili mazuri (ushindi au ushahidi)..
Tunawalingania kusimama kidete dhidi ya utatu huo uliozama katika uhalifu ambao ni: (Kuigawa nchi kwa kuitenganisha Darfur baada ya kuitenga Kusini.. na kuhalalisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi kilichovamia ardhi takatifu na kueneza uharibifu ndani yake.. kisha vita hivi vinavyowaka moto na vya dhambi kati ya Waislamu..).
Basi ufeulisheni utatu huu, na hakikisheni nchi inakuwa na jeshi moja linaloelekeza bunduki zake dhidi ya makafiri wakoloni, kwani katika hilo kuna ushindi mkuu.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ
"Enyi mlio amini! Muitikieni Allah na Mtume anapo kuitieni jambo la kukupeni uzima." (QS. Al-Anfal [8]: 24)
Je, mtaitika?
7 Shaaban 1446 H 2025/02/06 M