At yarışları yapmak caizdir ve bunda bir sakınca yoktur; ancak konu, yarış neticesinde bir bedel (ivaz) alınması ile ilgilidir.
Bedel alınması şu durumlarda söz konusu olur:
Bedelin üçüncü bir tarafça verilmesi: Üçüncü bir tarafın "Kim kazanırsa ona şu kadar vereceğim" demesi durumunda bu caizdir.
Yarışanlardan birinin diğerine: "Beni geçersen sana şu kadar veririm, ama ben seni geçersem senden bir şey almam" demesi durumunda da bu caizdir.
Bedelin her iki taraftan da konulması: Bu, bahistir (rehan). İslam fakihlerinin büyük çoğunluğu (cumhur) bunun kumar olduğu gerekçesiyle haram olduğu görüşündedir. Bu durum, taraflardan her birinin diğerine "Beni geçersen sana şu kadar vereceğim, ben seni geçersem sen bana şu kadar vereceksin" demesi gibidir. Fakihlerin çoğunluğunun haram görüşü doğru olandır.
Bunun delili ise Resulullah (sav)’in, iki yarışmacı arasındaki bahsin geçerli olabilmesi için aralarına üçüncü bir kişinin (muhallil) girmesini şart koşmasıdır. Bu kişi yarışta herhangi bir ödeme yapmaz; şayet geçerse ödülü alır, geçilirse bir şey vermez. Ancak burada şart, onun atının diğer iki atla boy ölçüşebilecek nitelikte olmasıdır. Atın cılız ve yavaş, diğer iki atın ise soylu ve hızlı olması durumunda, o kişinin geçileceği zaten bellidir ve yarışta bulunup bulunmaması farksızdır.
Resulullah (sav), taraflardan birinin diğerine bedel ödediği yarışlarda, eğer muhallilin atı cılızsa ve diğerlerinin onu geçeceği kesinse, bu durumu "kumar" olarak nitelendirmiştir. Dolayısıyla yarışta üçüncü bir kişi hiç yoksa, bunun kumar olması evleviyetle sabittir. Bu nedenle at yarışında kazananın kaybedenden aldığı bahis, kumardır ve haramdır.
Hadis: Ebu Davud, Ebu Hureyre yoluyla Nebi (sav)’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
مَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ وَهُوَ لَا يُؤْمَنُ أَنْ يُسْبَقَ، فَلَيْسَ بِقِمَارٍ، وَمَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ وَقَدْ أَمِنَ أَنْ يُسْبَقَ فَهُوَ قِمَارٌ
"Her kim iki at arasına, geçilmeyeceğinden emin olmayacağı (yarışmaya müsait) bir atı dahil ederse, bu kumar değildir. Her kim de iki at arasına, geçileceğinden emin olduğu (zayıf) bir atı dahil ederse, bu kumardır." (Ebu Davud)
Çünkü kişi kendi atının zayıflığı nedeniyle diğerlerinin onu geçeceğinden eminse, sanki yarış sadece o ikisi arasındaymış gibi olur ve üçüncü kişinin varlığıyla yokluğu birdir. Bu durumda yarış kumar olur ve haramdır.
Bilmek gerekir ki, İbnü'l-Kayyim gibi bazı fakihler, yukarıdaki hadisi zayıf kabul ederek iki taraf arasındaki bahse izin vermişlerdir. Ancak bu hadis hakkında mürsel denilmiş olsa da fakihlerin çoğunluğu onunla amel etmiştir, bu nedenle delil getirmeye elverişlidir.
Bundan dolayı İktisat Sistemi (el-İktisadi) kitabımızda belirttiğimiz görüş doğrudur ve at yarışlarında tarafların karşılıklı bahis tutması kumar sayıldığından bizim tarafımızdan benimsenen (mütebennâ) görüş de budur.
15/02/2004 m.