At yarışı caizdir ve bunda bir sakınca yoktur. Ancak konu, yarış için bir bedel (ödül) alınmasıyla ilgilidir.
Bedel alınması şu durumlarda söz konusu olur:
- Bedelin üçüncü bir tarafça verilmesi: "Kim öne geçerse ona şu kadar verilsin" denmesi caizdir.
- Yarışmacılardan birinin diğerine şöyle demesi: "Beni geçersen sana şu kadar veririm, ama ben seni geçersem senden bir şey almam." Bu da aynı şekilde caizdir.
- Bedelin her iki taraftan da olması ki bu bahistir. Fakihlerin çoğunluğu (cumhur), kumar olduğu gerekçesiyle bunu haram kılmıştır. Bu, taraflardan birinin arkadaşına: "Beni geçersen sana şu kadar veririm, sen beni geçersen bana şu kadar verirsin" demesi gibidir. Fakihlerin çoğunluğu bunu haram kılmıştır ve doğru olan da budur.
Bunun delili ise Resulullah (sav)’in, yarışmacılar arasındaki bahsin geçerli olabilmesi için yanlarına üçüncü bir kişinin (muhallil) girmesini şart koşmasıdır. Bu üçüncü kişi, geçilirse kimseye bir şey ödemez, ancak geçerse ödülü alır. Bunun şartı ise bu kişinin atının diğer iki atla denk olmasıdır. Eğer atı cılız ve yavaş, diğerlerinin atları ise cins atlar ise bu durumda zaten onların onu geçeceği bellidir ve onun varlığıyla yokluğu birdir.
Resulullah (sav), muhallilin atı cılız olduğunda ve diğer ikisinin onu geçeceği kesin olduğunda, birinin diğerine bedel ödediği bu yarışı "kumar" olarak adlandırmıştır. Yarışta yanlarında hiç kimse yoksa, bunun kumar olması evleviyetle (öncelikle) geçerlidir. Bu nedenle at yarışı bahsi, yani kazananın arkadaşından bedel alması kumardır ve haramdır.
Hadis: Ebu Davud, Ebu Hureyre yoluyla Nebi (sav)’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
مَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ وَهُوَ لَا يُؤْمَنُ أَنْ يُسْبَقَ، فَلَيْسَ بِقِمَارٍ، وَمَنْ أَدْخَلَ فَرَسًا بَيْنَ فَرَسَيْنِ وَقَدْ أَمِنَ أَنْ يُسْبَقَ فَهُوَ قِمَارٌ
"Kim, (geçip geçemeyeceğinden) emin olunmayan bir atı iki atın arasına (yarışa) sokarsa, bu kumar değildir. Fakat kim, (geçileceğinden) emin olunan bir atı iki atın arasına sokarsa, işte bu kumardır."
Çünkü eğer atının zayıflığından dolayı diğer ikisinin kendisini geçeceğinden eminse, sanki yarış sadece o ikisi arasındaymış gibi olur; kendisinin varlığı ile yokluğu birdir. Dolayısıyla bu kumar olur ve haramdır.
Bilgi olarak; İbn Kayyım gibi bazı fakihler, söz konusu hadisi zayıf kabul ettikleri için iki taraf arasındaki bahse izin vermişlerdir. Ancak hadis hakkında "mürsel" denilmiştir ve fakihlerin çoğunluğu bu hadis ile amel etmiştir, dolayısıyla istidlal (delil getirme) için uygundur.
Buna binaen, İktisat Nizamı kitabımızda zikrettiğimiz görüş doğrudur ve benimsediğimiz görüş de budur; at yarışındaki bahis kumardır.
15/02/2004 M