** (Hizb-ut Tahrir Emiri Alim Ata bin Halil Ebu er-Raşta’nın Facebook sayfasındaki takipçilerinden gelen sorulara verdiği cevaplar serisi)**
Ahmad Maqdesy'ye
Soru:
Selamun Aleykum Değerli Şeyhim, Allah seni Allah’ın ve Kerim Resulü’nün sevdiği işlerde muvaffak kılsın.
Bir sorum var: Bir iş aracı üzerinde iki kişi arasındaki ortaklık durumunda; birinci tarafın üçte iki (2/3), ikinci tarafın ise üçte bir (1/3) hissesi vardır. İkinci tarafın kendisi aynı zamanda bu iş aracında çalışmaktadır. Kâr üzerinde şu şekilde anlaşılmıştır: Aracın net kârından ikinci taraf, şoför maaşı alacak ve buna ek olarak üçte bir hissesini alacaktır; kalan üçte iki ise birinci tarafın olacaktır. Bu durum şer’an caiz midir değil midir? Allah senden razı olsun.
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuhu,
Şirket iki türdür: Mülkiyet ortaklığı (şirkatü’l-emlâk) ve akid ortaklığı (şirkatü’l-ukûd).
Mülkiyet ortaklığı veya "ayn şirketi", örneğin bir araba üzerindeki ortaklık gibidir...
Akid ortaklığı ise Mudarebe veya İnan şirketi gibi ticari şirketlerdir...
1- Akid şirketlerinde emek, üzerine şirket akdi yapılan bir ortaktır ve kârdan bir payı vardır; emeği ise şirket içindir. Bu nedenle emeği karşılığında bir ücret alması caiz değildir. Çünkü onun emeği, anlaşılan kâr payı karşılığında şirket içindir. Zarar ise sermaye oranındadır.
2- Mülkiyet (ayn) şirketlerinde ise akdin konusu "ayn" veya mülktür; şirket emek üzerine değil, o mülk üzerine kurulmuştur. Bu nedenle, ayn şirketindeki ortaklardan birinin emeğini şirkete kiralaması caizdir. Örneğin şirket bir araba üzerineyse, ücret karşılığında şoför olarak çalışabilir...
Ancak şoförün ücreti kârdan (kâra bağlı olarak) olmaz. Çünkü işçi (ecîr), işini yapmasıyla anlaşılan ücretini hak eder. Eğer ücret kâra bağlanırsa, bazen kâr olmayabilir ve bu durumda ücret de ödenmeyecektir. Bu ise şer’an caiz değildir. Zira işçi, şirket kâr etse de etmese de işini yaptığı takdirde ücretini hak eder. Bilakis şirket kâr etsin veya zarar etsin, ücretini şirketin sermayesinden alır...
İbn Mace Sünen’inde Abdullah bin Ömer’den, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
أَعْطُوا الْأَجِيرَ أَجْرَهُ، قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ
"İşçiye ücretini, teri kurumadan veriniz." (İbn Mace)
Buna göre cevap şöyledir: Ayn şirketindeki ortaklardan birinin, ortakların anlaşmasına göre kâr payına ek olarak belirli bir ücretle işçi olarak çalışması caizdir. Zarar ise her birinin sermayesi oranındadır.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu er-Raşta
Emir’in Facebook sayfasındaki cevap linki: Facebook
Emir’in web sitesindeki cevap linki: Emir'in Sitesi
Emir’in Google Plus sayfasındaki cevap linki: Google Plus