(Majibu ya maswali yaliyoulizwa na baadhi ya vijana)
1- Muulizaji anasema: Je, inawezekana kuingia makubaliano kama mkataba wa Kennedy na Khrushchev wa mwaka 1961, yatakayofanywa na Marekani na Uchina? Je, tunaweza kusema hivi? Hasa ikizingatiwa kuwa Uchina, kama nguvu ya kiuchumi duniani, imekuwa tishio la kwanza kwa nguvu ya Marekani? Kisha, nini uhusiano wa tishio la Marekani kwa Uchina huko Taiwan na suala hilo? Jibu ni kwamba kufikiwa kwa makubaliano kama hayo ni jambo lisiloelekea kutokea. Badala yake, Marekani inafanya kazi ya kuinasua Uchina katika vita na Taiwan ili iweze kuidhibiti na kuifanya isalimu amri kwa matakwa yake, na pia kuizuia isiunge mkono Urusi huko Ukraine. Marekani inafanya vitendo vya kuichokoza Uchina, inaunda miungano dhidi yake, na kuiwekea vikwazo. Imeanzisha vita vya kiuchumi dhidi yake, na kwa sababu hiyo, inaonekana kuwa itaendelea na vitendo hivi hadi suala la Taiwan limalizike kwa namna fulani. Hii ni kwa sababu Uchina inasisitiza kuunganisha Taiwan nayo hata kwa nguvu, kama ilivyoelezwa na Rais wake, Xi Jinping, ambaye muhula wake wa tatu wa uongozi wa miaka mitano ulifanywa upya, akisema: "Uchina haitaacha haki ya kutumia nguvu dhidi ya Taiwan kama suluhu la mwisho na katika mazingira ya dharura" (Al Jazeera 16/10/2022). Uchina inafuatilia kinachoendelea Ukraine na matokeo yake ili janga hilo lisijirudie kwake ikiwa Urusi itapata pigo kubwa nchini Ukraine. Tumeona ikijizuia kuunga mkono Urusi nchini Ukraine, bali ilirudi nyuma baada ya kutangaza hapo awali kuunga mkono Urusi kwa kiwango cha juu kabisa na kutia saini makubaliano katika suala hilo, kisha ikachukua msimamo wa kutofungamana na upande wowote. Msimamo huu uliidhuru Urusi, jambo ambalo Putin alilielezea kama msimamo wenye usawa, akionyesha uelewa kwa msimamo wa Uchina ili asimpoteze mshirika huyo ikiwa angemlaumu au kumkosoa. Kwa hivyo, inawezekana kwamba Marekani haitafanya nayo makubaliano ya mgawanyo wa kimataifa kama ilivyofanya na Umoja wa Kisovieti hapo awali hadi itumie mbinu hizi zote. Vilevile, Marekani haitafanya nayo makubaliano ya kuikubalia kuwa na eneo la ushawishi katika Bahari ya Uchina Kusini na Mashariki, kwani inakusanya mataifa dhidi yake na inafanya kazi kuizuia isiidhibiti maeneo hayo mawili...
2- Muulizaji anasema: (Urusi ingeweza kujibu "kama mgogoro wa makombora wa Kuba" kwa kuitishia Marekani ikiwa karibu nayo, kama alivyofanya Umoja wa Kisovieti hapo awali.. Kwa nini haikufanya hivyo?) Jibu la hilo ni kwamba usemi huu hauendani na uhalisia wa Urusi ambayo inahisi na kukiri kuwa Marekani ni yenye nguvu zaidi kuliko yeye. Hii ni tofauti na Umoja wa Kisovieti ambapo nguvu yake ilikuwa inalingana na nguvu ya Marekani. Ili kuingia ndani zaidi katika maana hizi, nguvu za nyuklia za nchi zote mbili leo hii zinakaribia kulingana, lakini Marekani inamiliki ngao ya makombora inayokinga dhidi ya makombora ya Urusi, na ngao kama hiyo haimilikiwi na Urusi. Kile ambacho Urusi ilitangaza kuhusu kutengeneza makombora mapya yenye uwezo wa kupita ngao ya makombora bado kiko katika hatua zake za awali. Hii ina maana kwamba idadi ya makombora ya nyuklia ya Urusi yanayoweza kufika katika ardhi ya Marekani na kupita ngao ya makombora ni machache yaliyo tayari kwa matumizi. Kinyume chake, makombora yote ya zamani ya Marekani yaliyoelekezwa kufika ardhi ya Urusi bado yanaweza kufanya hivyo. Hii ni mbali na maendeleo makubwa katika silaha za kawaida za Marekani kama vile ndege zisizo na rubani (drones), ndege zisizoonekana na rada (stealth), na makombora werevu ambayo Urusi haina mfano wake wa karibu. Vita vya Ukraine vimethibitisha kuwa jeshi la anga la Urusi ni dhaifu na haliwezi hata kudhibiti anga la nchi kama Ukraine, na ndege zake zisizo na rubani zimepitwa na wakati, ambapo ripoti zinazungumzia matumizi yake ya ndege zisizo na rubani za Iran katika vita vya Ukraine. Pamoja na pointi nyingine nyingi za udhaifu wa vikosi vya kawaida vya Urusi ambavyo vilifichuliwa na vita nchini Ukraine, na kufichua dhana potofu za ukuu ilizokuwa nazo. Ni dola gani hiyo kuu ambayo haiwezi kumshinda adui mdogo kama Ukraine kwa muda wa takriban miezi minane hata kama amepokea msaada wa Magharibi?! Na ni ukuu gani wa Urusi uliofanya ikimbilie kujiondoa kandokando ya mji mkuu wa Kyiv mwanzoni mwa vita kabla ya msaada wa Magharibi kuongezeka kwa Ukraine?! Yaani wakati Ukraine ilikuwa na nguvu ndogo zaidi! Kwa hivyo, kama nilivyosema hapo awali, usemi wa kwamba (Urusi inaweza kujibu "kama mgogoro wa makombora wa Kuba" kwa kuitishia Marekani ikiwa karibu nayo), usemi huu hauendani na uhalisia. Urusi ya leo si sawa na Umoja wa Kisovieti wa siku zile wakati wa mgogoro wa makombora wa Kuba...
3- Kuhusu suala la ushirika wa kimataifa lililotajwa katika swali, kwa Wamarekani maana yake ni kwamba nchi kubwa zitumikie maslahi ya Marekani mkabala na Marekani kukubali kuzipa kitu ambacho Marekani itakiamua kutokana na ghanima za kimataifa. Kwa mfano, Urusi ilikubali kutumikia maslahi ya Marekani nchini Syria, hivyo ukaingia uingiliaji wake wa kijeshi mwaka 2015, na Urusi ikaonekana kama nchi kubwa na sifa ya "Veto" ya Urusi ikaenea katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa. Hii ni ghanima ya kimataifa isiyoweza kupuuzwa. Kisha Marekani ilitaka kuhamisha huduma za Urusi kwa Marekani kuelekea bonde la Uchina dhidi ya Korea Kaskazini na dhidi ya Uchina, lakini Urusi ilikataa. Wakati Marekani ilipojihakikishia kukataa kwa Urusi, Marekani ilianza kupunguza nafasi ya Urusi ambayo ilionekana kutawala nchini Syria na kuibana katika masuala mengi kama vile vita vya Azerbaijan na Armenia na mambo mengine mengi. Huu ndio mfikirio wa Marekani; Washington haifikirii kugawana ushawishi na yeyote, bali inafikiria kuzishirikisha nchi nyingine zinazoitwa kubwa ili ziisaidie kufikia maslahi ya Marekani kote duniani mkabala na baadhi ya ghanima za kimataifa ambazo Marekani inakubali kuzitoa kwa nchi hii au ile. Huu ndio mfikirio wa Marekani kuelekea Uchina, Urusi, na nchi za Ulaya. Kutokana na hilo leo hii tunaona Marekani inapanua nafasi ya Ujerumani Mashariki mwa Ulaya kukabiliana na Urusi, lakini yote hayo yako chini ya usimamizi na mipango ya uongozi wa Marekani. Ikiwa Ujerumani itaamua kutoka nje ya uongozi na mipango ya Marekani na kufanya kazi peke yake, basi Marekani itaanza kuibana... Hii ndiyo mantiki inayotawala mfikirio wa Marekani.
4- Kuhusu usemi uliomo kwenye swali "Kwa nini Marekani haikuweka vikwazo kwa India wakati ilipokubali kuagiza mafuta kutoka Urusi?" Jibu la hilo ni kwamba Marekani haikuweka vikwazo kwa India kwa sababu hiyo ingetishia hatma ya mawakala wake nchini India wakiongozwa na Modi na chama chake cha Bharatiya Janata. Haikupinga ununuzi wake wa gesi na mafuta kutoka Urusi kwa sababu haiwezi kuipatia mbadala. Ikiwa India itaacha kununua nishati kutoka Urusi kama ilivyotokea nchini Ujerumani, bei zitaongezeka mara dufu nchini India na hili ni jambo ambalo watu wa India hawawezi kulistahimili. Hili lingeweza kuathiri serikali ya Modi iliyo mfuasi wa Marekani, na hivyo kuiangusha, fursa ambayo mawakala wa Waingereza katika chama cha Congress cha India wanaisubiri, ambao bado wana nguvu nchini India. Hata Marekani inairuhusu India kuendelea kununua silaha kutoka Urusi kama ilivyozoeleka tangu enzi za chama cha Congress kilichotawala India kwa vipindi vingi tangu kuanzishwa kwake mwaka 1947 hadi 1998, ambapo chama cha Bharatiya Janata kilikuja kwa mara ya kwanza na kutawala hadi 2004, na kisha chama cha Congress kikarudi kutawala hadi 2014, na baada ya hapo chama cha Bharatiya Janata kikarudi madarakani hadi leo. Mafanikio yake yalikuwa kwa gharama ya تنازلات (makubaliano/uvumilivu) kutoka kwa watawala mawakala wa Pakistan, ambapo Marekani iliwaamuru hasa kule Kashmir, jambo lililoimarisha umaarufu wa chama hiki. Kwa sababu hiyo, India iliponunua makombora ya S-400 kutoka Urusi, Marekani haikuiwekea vikwazo kama ilivyoiwekea Uturuki. Badala yake, iliisamehe India vikwazo hivyo chini ya sheria ya kukabiliana na maadui wa Marekani kupitia vikwazo inayojulikana kwa kifupi kama sheria ya "CAATSA", ambapo Baraza la Wawakilishi la Marekani liliidhinisha msamaha huo ndani ya idhini ya bajeti ya ulinzi ya Marekani ya mwaka 2023 mnamo 14/07/2022 kwa madai kuwa "msamaha wa vikwazo utaimarisha mahusiano ya ulinzi kati ya Marekani na India" (Anadolu 16/07/2022). Hilo lilichukuliwa kama undumilakuwili wa wazi ambapo Uturuki iliwekewa vikwazo kwa ajili hiyo chini ya sheria hii ilhali India haikuwekewa. Hili linaonyesha kuwa Marekani inahofia kupoteza ushawishi wake nchini India kwa kuanguka kwa mawakala wake katika chama cha Bharatiya Janata ikiwa itawawekea vikwazo kama hivyo na kuwazuia kununua nishati kutoka Urusi. Wakati ambapo hilo haliathiri Erdogan na serikali yake inayozunguka katika mhimili wake (wa Marekani), bali linaongeza umaarufu wake na kufunika mahusiano yake na Marekani.
5- Kuhusu pointi nyingine zilizotajwa katika maswali kuhusu mafuta na gesi, majibu yake ni kama ifuatavyo:
a- Ulaya ndiyo mwathirika namba moja wa kukatika kwa minyororo ya usambazaji wa nishati ya Urusi. Hii ni kwa sababu Ulaya inaona hatari za upanuzi wa Urusi karibu nayo, hivyo inataka, kwa makubaliano na Marekani, kuwa na uwezo zaidi wa kukabiliana na Urusi wakati itakapokuwa haitegemei gesi na mafuta yake, na iko tayari kubeba gharama zake. Kwa hivyo, haisemiwi kuwa Marekani inaielekeza Ulaya kujikwamua kutoka kwenye utegemezi wa nishati ya Urusi, ingawa mwelekeo huu wa Marekani ni mkakati wa zamani na mpya wa Marekani. Bali inaweza kusemwa kuwa Marekani imefanikiwa kupitia kuimarisha msimamo wa Ukraine na kuiunga mkono na kuivuta kuelekea Magharibi kwa kuinasua Urusi nchini Ukraine. Yaani, itakuwa imefanikiwa kupitia miongo kadhaa ya kuingilia kati nchini Ukraine kwa kuibana Urusi katika kona hii ambayo haiwezi kueleweka isipokuwa kama tishio kwa Ulaya nzima. Tishio la Urusi kwa Ulaya lilipokuwa dhahiri na la kweli, nchi za Ulaya zilifuata kwa hiari mkakati wa Marekani na kisha kukata rasilimali za nishati ya Urusi kwa Ulaya. Hilo lilipelekea kupanda kwa bei ya gesi asilia, kwani gesi hii ilikuwa ikiifikia kupitia mabomba mengi na si kupitia meli za usafirishaji zinazobeba gesi oevu (LNG). Kwa hivyo, ilikuwa rahisi, na mabomba hayo "yalipokatika", ikawa lazima kwake kuiingiza nchini kwa kiasi kikubwa kupitia meli za usafirishaji, jambo ambalo ni ghali kutokana na kiwanda cha kubadilisha gesi kuwa oevu katika nchi zinazosafirisha na kisha kuirudisha katika hali ya gesi katika nchi zinazoagiza nchini Ulaya.
b- Ama mafuta, bei zake zimepanda kimataifa na si Ulaya pekee tofauti na gesi. Marekani pia imeathirika na kupanda kwa bei ya mafuta, na vilevile inaweza kusemwa kuhusu nafaka ambazo vyanzo vyake vya Urusi na Ukraine vimekwama. Hii ina maana kwamba kupanda kwa bei ya nafaka kulikuwa kwa kimataifa pia na si Ulaya pekee. Nchini Ulaya, kama ilivyo sehemu nyingine duniani, suala la uhaba wa nafaka na uhaba wa mafuta ni suala la kupanda kwa bei kutokana na uwezekano wa kusafirishwa kutoka maeneo mengine kando na Urusi na Ukraine. Ama kuhusu gesi asilia, ni tofauti kutokana na ugeni wa sekta ya kubadilisha gesi kuwa oevu na uhaba wa meli za kusafirisha gesi kiasi fulani. Pia, kuongezeka kwa utegemezi wa dunia kwenye gesi asilia kwa sababu zilizopigiwa upatu kwa miongo kadhaa kuhusiana na mazingira na hali ya hewa, yaani kuwa gesi asilia haina uchafuzi na hatari kubwa ikilinganishwa na nyingine kama mkaa wa mawe na nishati ya nyuklia, kumechangia hilo.
c- Ama kuhusu Marekani kuota kupanga bei ya gesi asilia kimataifa kwa kutumia Dola, hili ni hakika, lakini lina vikwazo vikubwa. Urusi inakubaliana na Uchina na nchi nyingine kuhusu kubadilishana biashara kwa sarafu za ndani, na huu ni mfumo wa Urusi ulioanza tangu 2014. Hata nchi nyingi zinafikiria jambo kama hilo tangu mgogoro wa kifedha wa mwaka 2009 wakati nchi za dunia zilipogundua ukubwa wa utegemezi wao kwa Dola ya Marekani. Inaweza kusemwa kuwa mfumo wa kubadilishana biashara kwa sarafu isiyo Dola umeanza kupata nafasi duniani ingawa bado ni mdogo. Labda hatua ya Marekani ya kupandisha viwango vya riba na sera mpya ya Dola yenye nguvu iliyoanza kuifuata mwaka 2022 ni kwa ajili ya Marekani kutaka kurejesha imani kwa Dola na kudhoofisha mfumo huo wa kubadilishana biashara kwa sarafu nyingine za ndani. Kwa muda mrefu, sera za hali ya hewa zinapelekea utegemezi zaidi wa gesi asilia kimataifa, na kuongezeka kwa umuhimu wa chanzo hiki cha nishati, hivyo suala la kupanga bei yake kwa Dola litakuwa na faida kubwa kwa Marekani...
d- Inaweza kuwa ni muhimu zaidi kuangalia mafanikio ya juhudi za Marekani za kukata minyororo ya usambazaji wa gesi kati ya Urusi na Ulaya kupitia mabomba kama vile Nord Stream, kama ni kukatwa kwa njia za nishati ambazo hazidhibitiwi na Marekani. Kinachoashiria hilo ni kwamba Marekani haikuishinikiza Uturuki kukata njia za gesi na Urusi kwa kuzingatia kuwa Uturuki ni mfuasi (tobi'u) wa Marekani. Hivyo, Rais wa Urusi Putin alitangaza nia ya kuanzisha kituo cha Uturuki cha kusambaza gesi ya Urusi kwenda Ulaya, ina maana kwamba Marekani inataka biashara ya gesi ya Urusi kwenda Ulaya katika siku zijazo iwe kupitia njia zinazodhibitiwa na Washington.
6 Rabi' al-Akhir 1444 Hijiria 31/10/2022 Miladi